Οι Παράξενοι Ελκυστές του Χάους

Όπως είχα αναφέρει σε προηγούμενη ανάρτηση, οι αποφάσεις των ανθρώπων (ιδίως σε κρίσιμα ζητήματα) δεν υπακούουν αποκλειστικά σε ορθολογικά κριτήρια, αλλά επηρεάζονται σημαντικά από κάποια μοτίβα, που είναι κυρίαρχα σε ατομικό ή και σε ομαδικό επίπεδο. Έτσι η συμπεριφορά τους είναι πολυεπίπεδη, συχνά αντιφατική, προσαρμοστική και ενίοτε αναπάντεχη, καθώς έλκεται από ορισμένους παράγοντες, αστάθμητους για τους άλλους, όπως είναι οι αξίες (προσωπικές ή συλλογικές), το σύστημα αντιλήψεων και η κουλτούρα (οργανωσιακή, εταιρική, εθνική κλπ). Αυτοί οι παράγοντες έχουν κοινά χαρακτηριστικά με ό,τι στην κοινωνιολογία ονομάζονται αξίες, στην ψυχολογία “αρχέτυπα” και στη θεωρία του Χάους “ελκυστές”. Από την τελευταία γνωρίζουμε ότι υπάρχουν τριών ειδών ελκυστές:

– οι σταθεροί, που λειτουργούν ως απορροφητικές καταστάσεις,

– οι περιοδικοί, που η συμπεριφορά τους έχει λίγο – πολύ προκαθορισμένες τιμές και

– οι παράξενοι, που είναι οι πιο ενδιαφέροντες, καθώς η εμφάνιση και η επίδρασή τους είναι οι λιγότερο κατανοητές – γι αυτό και οι managers τους αποφεύγουν, παρότι τους αντιλαμβάνονται και ως «παράθυρα ευκαιρίας».

 

Σύμφωνα με τον V. Dimitrov *, ο κύκλος της ανθρώπινης ζωής ξεκινά, αναπτύσσεται και (βαθμιαία ή ξαφνικά) συρρικνώνεται και σταματά υπό την επίδραση επτά ελκυστών, έξι παράξενων κι ενός σταθερού. Οι έξι παράξενοι εκλυστές, στο “κυνήγι” των οποίων η ζωή ξεδιπλώνεται (και κάποτε αναλώνεται), είναι: η επιβίωση, η δύναμη, η γνώση, η ελευθερία, η αγάπη και η ευχαρίστηση, ενώ ο σταθερός ελκυστής είναι ο θάνατος.

 

* Vladimir Dimitrov (2005). A New Kind of Social Science: Study of self-organization in human dynamics, Lulu Press.


Have your say